Bugun...


Hasan YÜCEL


Facebookta Paylaş









ÇEKTİĞİMİZ HER “GÜZEL” GÖRÜNTÜ SANAT FOTOĞRAFI MIDIR?
Tarih: 02-07-2019 09:33:00 Güncelleme: 02-07-2019 09:34:00


Çok fazla teorik ayrıntıya girmeden, anı ve sanat fotoğrafı üzerine bir iki şey söylemek isterim.

 

Genel olarak sanat, özel olarak fotoğraf sanatı, doğanın, insanın, konunun, her neyse onun olduğu gibi aktarımlısından, kopyasından ibaret değildir. Zaten sanat eseri dediğimiz şey, o eseri üreten sanatçının estetik izini, dünya görüşünü, bakış açısını, eserle arasındaki duygu bağını yansıtır.

 

Sanat, sanatçıdan ayrı düşünülemez. Yani bir sanattan söz edebilmemiz için, öncelikle bir sanat eserinin ve bir sanatçının olması gerekir. Kendi türüne göre, edebiyat, resim, müzik, heykel, fotoğraf, her neyse, sanatçısının izini taşır. Aksi takdirde, herkesin yapabileceği ve aynı yapabileceği, yapanına göre hiçbir kişisel özelik taşımayan bir ürüne sanat eseri diyemeyiz. Bir tuğla fabrikasında, tuğla ham maddesini kalıba kimin döktüğü, o kalıbı kimin taşıdığı, pişen tuğlaları fırınlardan kimin çıkardığı, paketleri kimin yaptığı hiç önem taşımaz. Zaten bir estetik özelliği yoksa, kişisel bir damga taşımıyorsa kimse bir tuğlaya sanat eseridir diyemez. Sanat eseri tekildir, çoğaltılan eserin ancak kopyalarından söz edebiliriz. Bir esirin bin tane kopyasının olması, onu bin ayrı eser yapmaz, çoğaltılan eser yine tek bir eserdir.

 

Şimdi artık sanat olmayan fotoğrafla, sanat fotoğrafını kolaylıkla birbirinden ayırabileceğimiz kanısındayım. Doğayı olduğu gibi kopya ederek, çıplak gözümüzle görebildiğimiz bir görüntüyü fotoğraf makinesi aracılığıyla bize aktarmak, sanat fotoğrafçılığı değildir. Örneğin üç beş arkadaşın bir duvar dibinde, hiçbir estetik kaygı gözetmeksizin, ışığa, kompozisyona, kadraja dikkat etmeden fotoğrafını çekmek, sadece o anki durumu göstermek, bir sanat etkinliği sayılmaz. Yine aynı şekilde, bir bahçede çıplak gözümüzle de aynı şekilde görebileceğimiz güllerin fotoğrafına sanat fotoğrafı diyemeyiz. Sanat fotoğrafı da şiiri gibi, öykü gibi, roman gibi, müzik eseri gibi kendine özgü çağrışımlar taşır, biz ona baktıkça haz duyarız. Anı fotoğrafı konu olarak hoşumuza gitse bile, geçmişi hatırlatarak kimi güzel duygular uyandırsa bile, bu sanatın estetik hazzı değildir. Sonuç olarak eğer o fotoğrafta bizim anımız yoksa, sıradan bir görüntüye dönüşür. Fakat bizimle hiçbir ilgisi olmayan bir sanat fotoğrafına zevkle bakmak isteriz. Bir anı fotoğrafı da sanat fotoğrafı olabilir ya da sanat fotoğrafı anılarımızı barındırabilir, o ayrı bir konudur.

 

Sanat fotoğrafı bilinçli bir etkinliğin ürünüdür, rastlantısal bir şey değildir. Yani makineyi doğrultup, objektifin gördüğü şeyleri hiçbir düşünsel düzenlemeye tabi tutmadan görüntülemekle sanat yapmış olamayız. Fotoğraf makineleri, eğer yeterli ışık varsa, deklanşörüne basınca lensinin gördüğü her şeyi görüntü yüzeyine aktarır. Böyle bir çekimden sanat fotoğrafı çıkacağını beklemek, hiç resim eğitimi görmemiş birinin, boyaya batırdığı fırçayı tuval üzerine rastgele gezdirmesiyle güzel bir resim yapabileceğini beklemek gibidir. Zaten rastlantısal olarak fotoğraf makinesinin çektiği görüntüde bazı estetik unsurlar olsa bile, o fotoğrafı çeken onu bilerek yapmamıştır. Doğal olarak, bilinçsiz bir sanat da düşünülemez.

 

Sadece fotoğraf için değil, edebi sanatlar için de benzer şeyler geçerlidir. Bir olayı olduğu gibi yazıya aktarmak roman ya da öykü olmaz. Edebiyat eseri de bir bakış açısı ve yazarının estetik duygusunu taşıması gerekir. Bir cinayetin teknik olarak tüm yönleriyle nesnel olarak yazılması, o yazıyı kendi başına bir edebiyat eseri yapmaz. Konumuz edebiyat olmadığı için sadece örnek olması bakımından belirtmek istedim. Bu bakış açısıyla edebiyat sanatı da ayrıntılı olarak irdelenebilir.

 

Sanat bilinçli bir etkinliğin ürünüdür, estetiksiz, felsefesiz, düşüncesiz sanat olmaz. Sanat konusu elbette bir deryadır ama kısaca bir bakış açısı sağlamak, fotoğraftan yola çıkarak meraklılarının dikkatini çekmek istedim. ..

 



Bu yazı 147 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
YAZARLAR
SON YORUMLANANLAR
YUKARI