Örnek HTML sayfası
Bugun...


Mehmet Necati DEMİRCAN


Facebookta Paylaş









POSTMODERN ROMAN
Tarih: 01-05-2020 12:56:00 Güncelleme: 01-05-2020 12:56:00


Postmodernizm kelimesi ilk defa, 1934’te İspanyol yazar Federico de Onis tarafından kullanıldı. 1970 sonrasında yaygınlaştı. Postmodernizm birçok alanda etkili olsa da en belirgin etki edebiyatın roman ve hikâye türünde görüldü.

İngilizce bir ön ek olan post’tun Türkçe karşılığı “sonrası”dır. Modernizm ise eskiye göre yeniyi ifade eder. Aynı zamanda çağdaş ve yeni gibi anlamları da barındırır.  Postmodernizm, modernizm sonrası anlamlarına gelmektedir.

Reform ve Rönesans hareketinin başarıya ulaşmasıyla başlayan aydınlanma çağı insanı özgür bir birey hâline getirdi. Teknolojinin gelişmesi ve sanayileşmenin getirdiği imkanlar insanların refah seviyesini yükseltti. Özgürleşen, kendi ayakları üzerinde durmayı başaran insan bireyselleşti. Bireyselleşen insanın toplumla bağı zayıfladı. İnsan özgürleştikçe her istediğine rahatlıkla ulaştıkça doyumsuzlaştı. Kendine ve topluma yabancılaştı. Bir süre sonra kendini boşlukta buldu.

Bilime ve akla duyulan güven, insanın kendine olan güvenini zirveye çıkardı, bilim sayesinde arzu edilen her şeye ulaşılabileceği algısı oluştu. Kapitalizmin kazanma hırsı tutkuya dönüştü. Daha fazla kazanma tutkusu sınıfsal eşitsizlikleri de beraberinde getirdi. İnsanı temel alan hümanist anlayış yerini gücü kutsayan bir anlayışa bıraktı. Gücü kutsayan anlayış insani değerleri aşındırdı.

İnsana değer veren, insanı merkeze alan modernizm insanı boşluğa sürükledi. Toplumdan soyutlanan insan karamsar ruh hâliyle amaçsız yaşayan bunalımlı bir kimliğe büründü. Sosyal, kültürel ve siyasi hayattaki değişim modernizme olan inancı sarstı. 20. yüzyılın ikinci yarısında modernizm etkisini yitirdi. Sosyal, kültürel ve siyasi hayatta yaşanan bu değişim postmodernizmin oluşumuna yol açtı.

Modernizm gerçekliğe, mükemmeliyetçiliğe, tek sesliliğe, toplumun beğenisini kazanmaya, tek ve biricik olmaya önem verdi. Postmodernizm kuralsızlığı, çok sesliliği, gerçeklikten ve  mesaj verme kaygısından uzaklaşmayı ilke edindi. Başka eserlere benzeme ve onlardan esinlenme anlayışı benimsendi.

Postmodernizmin edebiyatta türlerin varlığını yitirmesine sebep oldu. Roman, hikâye, masal, günlük gibi türler iç içe geçti. Türler arasındaki geçişkenlik arttı. Bazı metinlerin hangi türde yazıldığını tespit etmek güçleşti.

Postmodernizmi benimsemiş bazı sanatçılar, artık özgün metinlerin oluşmasının güçleştiğini ileri sürerek hayatta gerçekleşen her olayın önceki yaşanmışlıkların tekrarı olduğunu, sadece kişilerin ve mekanların değiştiğini savundu. Önceden yazılmış metinler yeniden ele alınarak gerçekle hayal harmanmış, ortaya girift olaylara dayanan eserler çıktı.

Roman ve hikâyede kolaj, pastiş, ironi, metinlerarasılık, üstkurmaca gibi teknikler kullanılmaya başlandı. Klasik romanda kurgu ironiden uzakken ironi postmodern romanda oldukça etkin kullanılan bir teknik hâlini aldı.

Postmodern romanda söylenen şey ile kastedilen şey farklıdır. Üstkurmaca tekniğinin kullanıldığı roman ve hikâyede eserin yazılış aşamalarının kurmaca yapı içerisinde yer almasıyla olay örgüsü ile eserin yazılış öyküsü iç içe girer.  Böylece okuyucu da metne dahil olur. Postmodernizmde mesaj verme kaygısı yoktur.  Nedensellik ilkesi göz ardı edilir. Olaylar arasında bağ kurulamayabilir. Tarihî gerçekliğe sadık kalma zorunluluğu yoktur. Tarihî gerçeklikle fantastik ögeler bir arada bulunabilir. Gerçeklik çarpıtılır, bu durum okuyucunun zihninin karışmasına sebep olur.

Metinlerarasılık tekniğini kullanan yazar, başka yazarların eserlerini örnek alabilir. Eserin kurgusundan, anlatım tarzından esinlenebilir ya da eserin belli bir bölümünü kendi eseri içerisine alabilir.  Bu metinlerde zaman ve mekân da belirsizleşmiştir. Yazarın metin arasında okura seslenmesi, yorumda bulunması, kurguya dahil olması, bakış açısının ve anlatıcının sürekli değişmesi postmodern romanın özelliklerindendir.

 

 

 



Bu yazı 2698 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
750 Okunma
716 Okunma
644 Okunma
558 Okunma
480 Okunma
473 Okunma
423 Okunma
396 Okunma
390 Okunma
389 Okunma
376 Okunma
335 Okunma
2769 Okunma
2329 Okunma
2250 Okunma
2119 Okunma
2103 Okunma
2048 Okunma
1974 Okunma
1935 Okunma
1911 Okunma
1867 Okunma
1852 Okunma
1544 Okunma
YAZARLAR
SON YORUMLANANLAR
YUKARI