Bugun...


Prof. Dr. Nurullah ÇETİN


Facebookta Paylaş









DENİZ, BAKMAK, GÖRMEK VE BİR KEŞİF YOLCULUĞU
Tarih: 01-09-2018 14:51:00 Güncelleme: 01-09-2018 14:51:00


     Bugünlerde imkân ve fırsat bulanlar deniz kenarına tatile gidiyorlar. Tatilcilerin çoğunun denize baktığını ama görmediğini gözlemliyorum. Deniz, insana sadece maddi ve tensel anlamda haz ve fayda veren bir nesne değil, aynı zamanda ruha, kalbe, beyne hitap eden bir tefekkür nesnesidir. Kâinatta canlı cansız bütün yaratıklar kendi oluş, duruş ve işleyiş dilleriyle insanlara çok zengin mesajlar verir.

     İnsanı insan yapan biraz da bu mesajları anlayabilir, algılayabilir olması, evreni bir kitap gibi okuyabilmesidir. Zira evren tekvinî ayetler (varoluşsal göstergeler) toplamı olan bir kitaptır. Kelâmî ayetler (sözel göstergeler) toplamı olan Kur’an ise, evren kitabının bir bakıma yorumu, açıklayıcısıdır. Denize de görmek maksadıyla bakıldığında görülen, veya denizin bize gösterdikleri ya da verdiği dersler şunlardır:

     *Felsefî Ders: Uçsuz bucaksız koca deniz, sayısız küçücük su damlacıklarından oluşuyor. Tek tek birer birey olabilen damlalar birleşince çokluktan teke dönüşüyor ve bu büyük tekte küçük teklerin bir hükmü kalmıyor. Koskoca denizi tek bir damla halinde görmek ve algılamak, kesrette vahdeti (çoklukta birlik) işaret ediyor. Analojik bir yaklaşımla pek çok parçadan oluşan evrende aslında Allah’ın isimlerinin tecellisiyle tek bir varlığın, tek bir yaratıcının, tek bir hâkimin hükmünü görebiliyoruz.

     Bunun vahdet-i vücutla ve tümtanrıcılıkla bir alakası yok. Gerçek manada var olabilen tek bir var var, o da Allah’tır. Onun dışındaki bütün varlıklar, onun tarafından yaratılmış, onun varlığına ve isimlerinin tecellisine bağlı olarak göreceli vardır. Deniz bize sayısız damlacığın tek bir büyük damlaya dönüşmesini göstererek İslam imanının temel önermelerinden biri olan tecelli teorisine bağlı çoklukta birlik kuramını somutlayan bir örnek olarak karşımızda duruyor.

     *Sosyolojik Ders: Denizde bulunan sayısız damlacık, kendi bireysel varlıklarını deniz denilen birlik havuzunda eriterek fena fi’l-bahr (denizde fani olmak) haline dönüşüyorlar. Damla bireysel varlığını denizde eriterek büyüyor ve sonsuzlaşıyor. Her damla diğeriyle aynı özellikte, aynı amaçta ve aynı duruştadır. Hiçbir damla diğerine üstünlük taslamıyor, kibirlenmiyor, ötekini iterek kendisine bireysel bir menfaat alanı açma derdinde, böyle bir didişme içinde olmuyor.

     Her damla ayrı ayrı durarak, birbirine rakip olarak bir didişme, bir kavga halinde değil; her biri diğeriyle sırt sırta vererek, yan yana durarak kendi sınırlı ve süreli varlığını sonsuzlaştırıyor ve bireysel küçük varlığı bir büyük varlığa evriliyor. Denizi oluşturan damlacıkların hal dili bize millet olmayı, milliyet ve insanlık şuurunu telkin ediyor.

     *Hikemî Ders: Denize her türlü kötülüğü yapıyoruz, kirletiyoruz, pisliyoruz, bağrındaki zenginlikleri yok edip talan ediyoruz ama o bize kızmıyor, küsmüyor, darılmıyor, öfkelenmiyor. Bilgece bir tavırla hayatta kalabildiği ölçüde bize hizmet etmeye, fayda sağlamaya devam ediyor. Kendisine her türlü kötülüğü yapan insanı gemileriyle sırtında taşımaya devam ediyor.

     *Estetik Ders: Deniz, ferahlık veren masmavi rengiyle, kalbimizi genişleten, dinginlik verici ufuk üreten sonsuzluk çağrışımıyla, ruhu okşayan görüntüsü ve kımıltılarıyla, içindeki rengarenk zenginlikleriyle, sadelik ve yalınlık temelli zarif güzelliğiyle, muhteşem bir tablo oluşuyla sanatın, estetiğin, saf ve doğal güzelliğin ne demek olduğunu ayan beyan gösteriyor. Denize baktığımızda Allah’ın Cemil (Yarattığı her şeyi eşsiz güzellikte yaratan) isminin hüsn-i mücerret (soyut güzellik) yansımasını görüyoruz.

     Son söz: Denize gözümüzle bakalım ama ruhumuzla, beynimizle bir keşif yolculuğu yapıp telkin ettiği yüce anlamları görerek zenginleşelim.



Bu yazı 1279 defa okunmuştur.

SİBEL UNUR ÖZDEMİR / 04-09-2018 06:44

Denize bakış açısının çeşitliliği ufkumuzu genişletti hocam. Bir daha denizi seyrederken iki kere düşüneceğim. Emeğinize sağlık.



FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
YAZARLAR
SON YORUMLANANLAR
YUKARI